على زمانى قمشه اى

38

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

يعقوب بن طارق ( زاده 178 ه / 796 م ) منجم مشهور زمان منصور عباسى است كه از افاضل بزرگان هيئت و نجوم در اسلام بشمار مىرود ، وى مطالعه زيادى در كتاب « سند هند » يا « سرهانت » و « اركند » نموده و در اين راه از فزارى بصيرتر بوده و سند هند را به عربى ساده ترجمه كرده و در آن جداول كواكب سبعه سياره ، و مسايل متعلق به مواضع زمين را از قبيل طول و عرض بلاد و عمل به مطالع و ميل و كسوف نيّرين را آورده است . آثار او عبارت‌اند از : 1 . كتاب مقالات در مواليد خلفا و سلاطين ( طبقات الامم ) . 2 . كتاب تقطيع كردجات الجيب . 3 . كتاب ما ارتفع من قوس النهار . 4 . كتاب الزيج محلول فى سند هند لدرجة درجة كه شامل دو كتاب است اولى در علم فلك و دومى علم الدول ، يعنى بحث‌هاى نجومى . « 1 » تاريخ التنجيم عند العرب براى يعقوب بن طارق كتاب ديگرى در رابطه با تعيين وقت بيان كرده و صاحب فهرست گفته است كتاب يعقوب كه به زيج معروف است شامل دو كتاب است « 2 » چنان‌كه به آن اشاره شد .

--> ( 1 ) . تاريخ التنجيم عند العرب ، ص 178 ، نشر مؤسسه عز الدّين بيروت ، 1414 ه / 1994 م در اين كتاب از اين نسخه استفاده شد . لغت‌نامه دهخدا مادّه يعقوب به‌نقل از سيد جلال الدّين تهرانى ، و آثار الباقية بيرونى ، و تاريخ‌الحكماى قفطى . ( 2 ) . تاريخ التنجيم ، ص 178 .